Kurucu Tateos

Armaş’ın kurucusu Tateos Episkopos’a ilişkin konuştuğumuzda, kendi çağındaki tarihsel ve anısal verilerde böyle bir ada rastlamaktayız,böyle olsaydı onun başlangıcı ve öncesine , ayrıca da etkin durumuna ilişkin bir bilgi elde etmiş olurduk.
Yerel gelenek onu “Temsilci” diye çağırmakta ve ona ,Armaş’ta oturmadan önce biri Bitinya’da ,öbürü de Kırım Çevrelerinde olarak iki dönem yakıştırmaktadır.
Onun kişisel değerlerine ilişkin de denecek odur ki , yeniden yapılanma düşüncesi ve girişimi ile kendisi , tinsel kişi duyguları ve topluma hizmet önünden olumlu bir kanıt sergilemektedir.
Ayrıca patriklerin salt orun kavgalarıyla zaman geçirdikleri bir çağda , bir büyük zorlu işle uğraşmak, ayrıca devletten izin de alabilmek , oldukça güçlü olmanın bir gösterge-sidir.
Armaş’ta egemen olan düşünce kendisi için yararlı olup, öyle de kalmaktadır.
Ancak son günlerde Taranagetzi’nin Yeruşalem’de (Kudüs) saklanmakta olan el yazmasındaki bir bölüm bana aktarıldı. Orada ,Armaş’ın Tateos Episkopos’u çok kötü renklerle tanıtılmış olup, şu özellikler ona yakıştırılmıştır.
“Az inançlı Tateos , Orospu rahipliği bırakarak Episkopos oldu, o Armaş’ın yeni manastırında kalıyor, düzenlere önem vermiyor, Tanrının korkusunu da taşımıyor. İnsanlardan utanmıyor,oruç bilmeyip sarhoş oluyor.Günahlarından dönmeyip umutsuzlukla tüm kötülükleri işliyor ,iyiliği reddedip kötülüğü seviyordu,ve böylece tövbe etmeden öldü. Taraganetzi’nin bu tanımı eğer doğru olsaydı, bu durumda Tateos dünyanın en kötü adamı olmuş olurdu,ancak biz Taranagetzi’nin tanıklığına biraz kuşkuyla yaklaşıyoruz.
Aynı el yazma bölge içinde Taranagetzi önceden anımsatıp diyor ki “kendisi yeni yapılmış ve Kutsal Tanrıdoğuran’a adanmış Armaş manastırındaydı” ve buna şuna da ekliyor: “ve bizim el yapımız olan”
Oysa Tanagetzi , Kutsal Kitabın anılar bölümünden de anlaşılacağı gibi,Armaş’ın yeni yapılan manastırında salt bir kez ve kısa bir süre kalmıştır.Bundan anlaşılıyor ki manastır,kendi oraya gitmesinden önce zaten yapılmıştı ve de manastırın yapımı sırasında kendisi orada değildi.
Bu durumda “bizim el yapımız olan” diye yazması bir temelsiz kendini yüceltmekten başka bir şey değildir,bunun da nedeni kendisinin o yörelerde üstüne gözetmen olması ve manastırın da kendi yetki çevresi içinde bulunmasıdır. Büyük bir olasılıkla Tateos ki manastırın temelini atmak için büyük bir çaba vermişti ,her halde yeni gözetmenin işe karışmasına karşı gelmişti, manastır da Gesaratzi’nin yetki çağı içinde yapıldığından Tateos, onun dostu olan Khul’un ve yandaşlarının karşıtı olma durumu içindeydi.
Buna göre Taranagetzi’nin kızgınlığı Tateos’u kendine uyumlu kılmamasının sonucu olup ayrıca göz önünde bulundurulmamalıdır ki o salt beş yaprak kağıt yazma süresi içinde Armaş’ta bulunmuştur.
Tateos’a ilişkin yazılmış günah yüklemeleri de genel sözler olup,inanılması olanaksız şişirmelerdir.Bunlar da o zamanlar da alışılagelmiş bir birbirlerine karşı konuşulup yazılmış
Aşağılamalardır.
Olumlu bir gerçek olarak şunu görürüz ki Tateos, evlilikten bekar rahipliğe geçmiş bir Episkopos’tur, bu bir suç değildir,ikinci olarak da Apraham adlı Divriği’li bir laik kişi görmekteyiz, bu da otuz yıl sahte rahiplik yapmış,bekar ve evli rahip kutsamış,Taranagetzi ise kendi yetki çağı içinde buna engel olmak istemiş ancak Yalova’lı köylüler onu,kendi başarı ve iyiliği için ,Khul ve Zako’nun buyrultusuyla saklayarak, onun buyruğuna uyum göstermemişlerdir.
Bununda nedeni, elbette ki bir yıldan bu yana onun Asya gözetmenliğini bırakmış olmasıdır,çünkü onun görevini Zako ve Van’lı zakaria üstlendiler ve kendisi Rumeli yöresine çekildi. Bizim amacımız Tateos’u bir kutsallık örneği olarak sunmak değildir,ancak onu da Taranagetzi’nin görüşleriyle yargılayamayız, zaten o da Tateos kadar emek vermiş biri olmayıp, bir kopya çıkarıcısı ve sıradan bir yazmandan öte bir yüce.
KAYNAK: Ermeni Ortodoks kilisesinin,başlangıcından günümüze dek ona bağlı toplumsal ayrıntılarla anlatılmış olaylar.
Mağakya Başepiskopos Ormanyan Önceki Patrik
Fasikül 10/ sayfa: 2370-2374
İstanbul V.ve H.Der Nersesyan Yayını
Basın yılı: 1913

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s


%d blogcu bunu beğendi: